Een eerlijk klimaatverdrag (staat niet op de agenda van het Westen)

De vraag op de klimaattop in Parijs is simpel. Er is een totale hoeveelheid CO2 die we mogen uitstoten volgens de klimaatwetenschap: het ‘emissiebudget’ van de wereld. Tweederde is al opgesnoept in de afgelopen eeuwen, vooral door Europese landen en de VS. Nog eenderde over. Hoe gaan we dat verdelen?

Ook verschenen op Joop.nl

Zo wordt de situatie beschreven in een schitterende infographic van een coalitie van bekende NGO’s (Friends of the Earth en Jubilee South). Een samenvatting:

Volgens de klimaatwetenschap hebben we een ‘emissiebudget’. Dat is de hoeveelheid CO2 die we in totaal mogen uitstoten (inclusief onze historische uitstoot) om onder de 2 graden opwarming te blijven. Dat emissiebudget is klein: minder dan 3000 miljard ton CO2.

(Voetnoot: zelfs als we ons aan dit budget houden, is er nog steeds een kans van eenderde dat de opwarming de 2 graden overstijgt. Met eenzelfde kans op een vliegtuigongeluk zou niemand meer in een vliegtuig stappen, maar goed).

Screen Shot 2015-12-05 at 2.19.59 PM

Tweederde van ons emissiebudget is al uitgestoten sinds mensen fossiele brandstoffen begonnen te verbranden, rond 1800.

Door welke landen? Dat hangt er sterk vanaf hoe je het berekent, aldus The Guardian. Gekeken naar de historische uitstoot per capita van landen (dus gecorrigeerd voor inwoneraantallen) is dit de top 10 van medeplichtigen:

1. Luxemburg: 1,429 ton
2. VK: 1,127 ton
3. VS: 1,126 ton
4. België: 1,026 ton
5. Tsjechië: 1,006 ton
6. Duitsland: 987 ton
7. Estland: 877 ton
8. Canada: 780 ton
9. Kazachstan: 682 ton
10. Rusland: 666 ton

De top tien bestaat uit vooral Europese landen en de VS. Een groot deel van het internationale emissiebudget is al opgegaan aan de industriële ontwikkeling van deze gebieden.

En nu?

Terug naar de infographic. Momenteel stoot de wereld zo’n 50 gigaton CO2 per jaar uit. Als dat zo doorgaat is ons emissiebudget over 14 jaar op, waarna we de CO2 uitstoot plotseling zouden moeten verminderen tot nul.

Het is natuurlijk veel logischer om de uitstoot geleidelijk af te bouwen vanaf vandaag (eigenlijk eergisteren al). Dat zou er ongeveer zo uitzien:

Screen Shot 2015-12-05 at 2.41.44 PM

Worden er stappen gezet in deze richting?

De VS en de EU hebben bepaalde emissietargets gesteld voor zichzelf. Als ze zich daar aan houden zullen ze in 2025 gezamenlijk zo’n 1/3e deel van het besteedbare emissiebudget van dat jaar gebruiken (31 GT in de grafiek hierboven).

Let wel: in de VS en de EU woont slechts zo’n 1/9e deel van de wereldbevolking.

Taart

Stel, je bent op een verjaardagsfeestje met 9 mensen. Er is één slagroomtaart. Één persoon eet eenderde deel van de slagroomtaart op. Op eerdere feestjes gedroeg die persoon zich ook al zo, of nog erger.

Uiteindelijk is slagroomtaart ongezond. Gewoon niet eten is het beste voor iedereen.

Maar zolang er nog geen gezondere hapjes zijn gekookt en er wel honger is, is het wel zo eerlijk om de taart eerlijk te verdelen. En nóg eerlijker is het juist een groter stuk af te snijden voor degenen die er vroeger minder van gesnoept hebben. Niet andersom.

G77, verenigt u!

Bij gebrek aan een almachtige wereldoverheid hangt een klimaatverdrag en de handhaving daarvan af van onderling vertrouwen tussen landen en de morele legitimiteit van het verdrag zelf. Oftewel, het zal een bindend maar ook een eerlijk verdrag moeten zijn. Een oneerlijk verdrag zal moeilijk te handhaven zijn, of op termijn weer verscheurd worden.

De klimaattop in Copenhagen in 2009 mislukte gedeeltelijk omdat de rijke landen der aarde niet in wilden gaan op de eisen van ontwikkelingslanden. De ontwikkelingslanden, verenigd in de G77, organiseerden zelfs een ‘walk-out‘ uit protest. Het was chaos op de klimaattop en het resultaat was slap.

Kunnen we in Parijs wél tot een eerlijke verdeling van het laatste deel van ons emissiebudget komen?


Meer:

  • Een belangrijke bron waarop de infographic is gebaseerd: een publicatie van het Stockholm Environmental Institute.
  • Climatefairshares.org. Hun interactieve kaart toont wat eerlijke doelstellingen (“fair shares”) qua CO2 reductie voor elk land zouden zijn.
  • Bereken het zelf: met de online Climate Equity Reference Calculator kun je per land berekenen hoeveel de eerlijke bijdrage aan CO2 reductie zou zijn, op basis van criteria die je zelf kan kiezen. Bepaal zelf welke weging je toekent aan de historische uitstoot van een land en de huidige ‘capaciteit’ (de huidige economische welvaart van het land).
Updates (over het Parijs Akkoord)
Update 1 (13 december 2015): In tegenstelling tot de euforie over het gesloten akkoord op de klimaattop zelf (voorzitter Fabius kreeg een staande ovatie aldus De Volkskrant), zijn sommige experts en NGO’s enorm teleurgesteld over het resultaat. James Hansen, een bekende klimaatwetenschapper vanuit NASA en activist, noemt het resultaat van Parijs een “fraud”, aldus The Guardian. “No action, just promises”, zegt Hansen. De NGO Friends of the Earth International noemt het akkoord op hun website “a sham”.

Update 2 (juni 2017): Zie een rapport van Civil Society Review (een coalitie van NGO’s), kritisch over het Parijs akkoord. De emissiereductie die ontwikkelde, rijkere landen zich voornemen liggen onder hun “fair shares” die te berekenen zijn op basis van hun historische emissies. De emissiereductie die ontwikkelingslanden zich voornemen liggen juist boven hun “fair shares”. Zie een belangrijke grafiek en uitleg op pagina 3. En een verontrustende conclusie op pagina 4: “Note that, in aggregate, across the world, only 30-44% of the mitigation needed in 2020 to shift us rapidly toward a 1.5°C pathway has been pledged.” Ook relevant: het Climate Scoreboard, ontwikkeld door Climate Interactive, toont de verwachte temperatuurstijging in het geval landen zich aan hun beloftes houden: momenteel (17 juni ’17) toch nog steeds +3,3 °C. (in plaats van de Parijs doelstelling: + 1,5 °C).

Screen Shot 2017-06-17 at 20.38.38
Bron: Civil Society Review (2016, p.3)
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s